Mbështetja e fermerëve në BE nga kriza e koronavirusit

Mbështetja e fermerëve në BE nga kriza e koronavirusit

Fermerët e BE-së janë ndër të paktët punëtorë kryesorë që nuk kanë parë një ndryshim dramatik në rutinën e tyre të përditshme që nga fillimi i krizës së koronavirusit. Ata janë akoma duke punuar në bujqësi për të furnizuar qytetarët e BE-së me ushqim. Megjithatë, disa masa të mbrojtjes së shëndetit publik kanë ndikuar keq në aktivitetet bujqësore dhe shitjet. Ndërsa BE ka ndërmarrë një numër masash për të lehtësuar këtë ndikim, mundësia e marrjes së masave të mëtejshme është e lartë në axhendën e politikës bujqësore.

Ndikimi në aktivitetet bujqësore

Megjithëse bujqësia ka vazhduar gjatë pandemisë, aktivitetet bujqësore janë në vështirësi. Ndërprerjet në zinxhirin e furnizimit agro-ushqimor të BE variojnë nga vështirësitë në furnizime dhe punëtorët e fermave, deri në kufizimet ose mbylljet e tregjeve të destinacionit për prodhimet bujqësore. Situata ndryshon sipas produktit dhe rajonit, me krizën që goditet në periudha të ndryshme. Puna sezonale luan një rol të rëndësishëm në faza të ndryshme përgjatë proçesit të prodhimit për frutat dhe perimet, verën dhe bimët e tjera të përhershme. Përtej zinxhirëve të furnizimit, kriza po ndikon gjithashtu në çmimet dhe kërkesën përfundimtare. Mungesa e kërkesës që nxitet normalisht nga festimet fetare të pranverës dhe festimet private tashmë ka pasur një ndikim të madh në sektorë të ndryshëm si prodhimi i mishit të deleve dhe lulëtaria. Mbyllja e restoranteve dhe shërbimeve ushqimore po shkakton një efekt dramatik në konsumin e mishit dhe verës. Pikëpamja e Komisionit Europian në Prill 2020 i kushton vëmendje efekteve të konsumatorëve që neglizhojnë mishin e gjedhit me vlerë të lartë në favor të mishit të pulave me kosto më të ulët. Përfaqësuesit e fermerëve kanë theksuar kostot që lidhen me natyrën sezonale të produkteve të caktuara (të tilla si lulet dhe bimët zbukuruese, sektori i prekur më keq nga kërkesa që bien deri në 80%) dhe humbjen e tregjeve të zakonshme (siç janë vezët dhe produktet e vezëve). Sasia e tepërt e qumështit është rezultat i një rënieje të kërkesës, dhe disa produkte të bulmetit nuk mund të përpunojnë të gjitha furnizimet e qumështit. Megjithëse prodhimi bujqësor është në rrugën e duhur për këtë vit, ndikimi përfundimtar do të varet nga mënyra se si zhvillohet kriza dhe nga strategjitë e vendosura.

Masat mbështetëse të BE-së

BE ka ndërmarrë disa masa për të lehtësuar ndikimin e krizës tek fermerët dhe aktivitetet bujqësore.

Ruajtjen e zinxhirit të furnizimit me ushqime: Udhëzimet e lëshuara nga Komisioni në mes të Marsit – për të siguruar disponueshmërinë e mallrave dhe shërbimeve thelbësore dhe lëvizjen e lirë të punëtorëve – po i ndihmojnë Shtetet Anëtare të punojnë së bashku, pavarësisht nga masat kufizuese të administrimit të kufijve, të miratuara për të mbrojtur shëndetin. Objektivat janë që të lejohen kamionët që transportojnë mallra të kalojnë nëpër vendkalime të shpejta kufitare (“korsi jeshile”), dhe të lejojnë punëtorët në profesione kritike (përfshirë punëtorët sezonale në bujqësi) të udhëtojnë në vendet e tyre të punës.

Aktivitetet mbështetëse dhe thjeshtimi i funksionimit të biznesit: Nismat e fundit legjislative kanë përshtatur rregullat e Politikës së Përbashkët Bujqësore me krizën. Fermerët dhe aktorët e zhvillimit rural tani kanë më shumë kohë për të aplikuar për subvencione të BE-së, pasi afati është shtyrë nga 15 maji në 15 qershor 2020 (disa Shtete Anëtare kanë vendosur të përfitojnë nga kjo zgjatje dhe t’u lejojnë përfituesve të Politikës së Përbashkët Bujqësore më shumë kohë). Rritja e avantazheve në pagesa të subvencioneve të BE-së për vitin 2020 do të ndihmojë në shtimin e fluksit të parave (një rritje e tillë nënkupton avantazhe më të larta në të dy pagesat direkte, nga 50% në 70%, dhe pagesa të zhvillimit rural, nga 75% në 85%). Reduktimi i kontrolleve fizike në vend për ndihmën e Politikës së Përbashkët Bujqësore, e shoqëruar nga fleksibiliteti në kontrollimin e kërkesave të nevojshme para pagesave, do të ndihmojë në shkurtimin e shiritave të kuq dhe shmangien e vonesave në pagesa, duke minimizuar kontaktin fizik midis fermerëve dhe inspektorëve.

Iniciativa Plus e Investimeve të Reagimit të Koronavirusit (CRII +) prezanton fleksibilitet dhe thjeshtëzim në përdorimin e Fondit Bujqësor Europian për Zhvillimin Rural (EAFRD), duke përfshirë kushte të favorshme për kredi dhe garanci, mbulim për kostot operacionale deri në 200 000 €, dhe liri veprimi për vendet e BE-së për të ndryshuar programet e tyre të zhvillimit rural në mënyrë që të rialokojnë fondet e mbetura.

Përveç masave të Politikës së Përbashkët Bujqësore, korniza e përkohshme për ndihmën shtetërore u mundëson Shteteve Anëtare të sigurojnë likuiditet për bizneset përmes një sërë masash, siç janë kreditë publike dhe grantet direkte. Fermerët mund të përfitojnë deri në 100 000 € secili, të kryesuara nga ndihma “de minimis” (mbështetja kombëtare për bujqësinë e dhënë pa nevojën e aprovimit paraprak të Komisionit) prej 20 000 € (ose në disa raste 25 000 €) për fermë.

Mbështetja e tregjeve bujqësore: Më 22 Prill, Komisioni njoftoi një seri masash për të mbështetur ato tregje bujqësore të goditura nga kriza. Paketa e propozimeve do të ofronte ndihmë për tërheqjen nga tregu dhe ruajtjen private të produkteve të caktuara (pluhur qumësht i skremuar, gjalpë, djathë, mish viçi, dele dhe dhie). Masat e menaxhimit të krizave do të bëhen prioritet në përdorimin e fondeve në programet e mbështetjes së tregut për verën, frutat dhe perimet, vajin e ullirit, bletarinë dhe skemën shkollore të BE-së. Përjashtimet nga rregullat e konkurrencës do të lejojnë gjithashtu që operatorët e sektorit të qumështit, lulëtarisë dhe patates të bashkëpunojnë në planifikimin e prodhimit ose tërheqjen e produkteve.

Investimi në bujqësi dhe bioekonomi: Në fillim të prillit, Banka Europiane e Investimeve (EIB) nisi një program të kredive në vlerë 700 milion € me qëllim të zhbllokimit të afro 1.6 miliardë eurove të investimeve në sektorët e bujqësisë dhe bioekonomisë. Iniciativa e financimit synon të mbështesë një gamë të gjerë projektesh, për investime që variojnë nga 15 milion deri në 200 milion € nga kompani që operojnë në bujqësi, pylltari, peshkim dhe akuakulturë, ose në zinxhirin e lartë ose në zinxhirin e vlerave në drejtim të rrymës.

Debati mbi instrumentet dhe veprimet e mëtejshme të BE-së

Të dy autoritetet kombëtare dhe palët e interesuara mirëpritën masat fillestare të BE-së. Sidoqoftë, shumë kanë nxitur për masa të mëtejshme dhe më të synuara dhe për financim jashtë buxhetit të Politikës së Përbashkët Bujqësore. Anëtarët e Komisionit të Parlamentit Europian për Bujqësinë dhe Zhvillimin Rural (AGRI) dhe ministrat e bujqësisë të BE i kanë kërkuar Komisionit të bëjë përpjekje të mëtejshme për të adresuar vështirësitë e fermerëve të BE-së. Komisioni ka theksuar nevojën për të përdorur ndonjë fond të pashpenzuar të zhvillimit rural, duke pasur parasysh mungesën e parave në një kohë kur shumica e fondeve kanë mbaruar dhe buxheti i ardhshëm ende nuk është miratuar.

Masat e tregut: Rregullat për organizimin e përbashkët të tregjeve në produktet bujqësore (Rregullorja CMO) parashikojnë që Komisioni mund të aktivizojë masa të jashtëzakonshme dhe emergjente, siç janë ato të shpallura në 22 Prill dhe të paraqitura më lart, për të adresuar shqetësimet e tregut. Masat e tilla kanë qenë kërkesa më e zakonshme dhe e ngutshme e të gjithë palëve të interesuara, së bashku me propozime më specifike, siç është mbështetja e krizës për distilimin e verës në etanol për prodhimin e dezinfektuesit.

Rezerva e krizës: Rregullat financiare të Politikës së Përbashkët Bujqësore (rregullimi horizontal i Politikës së Përbashkët Bujqësore) parashikojnë një rezervë për krizat në bujqësi, bazuar në një ulje vjetore të pagesave direkte për fermerët për të financuar masa të jashtëzakonshme. Nëse nuk përdoren, shuma të tilla u kthehen fermerëve në fund të vitit. Vendosja e rezervës mund të lirojë deri në 478 milion €, por një vendim i tillë do të thoshte më pak para për fermerët më vonë.

Zhvillimi rural: Politika e zhvillimit rural të BE-së bazohet në programe shumëvjeçare kombëtare (nganjëherë rajonale), të bashkë-financuara nga Shtetet Anëtare. Sipas Komisionit, rreth 6 miliardë € janë ende në dispozicion në programet që përfundojnë në vitin 2020, ose më shumë se dyfishi, nëse konsiderohen thirrjet për aplikime që nuk janë përfunduar ende. Përshtatjet janë të mundshme për të ridrejtuar fondet e mbetura drejt masave që mund të ndihmojnë ata fermerë dhe zonat rurale të goditur më shumë nga kriza, të tilla si mbështetje për investime në rivendosjen e potencialit prodhues të fermave ose ngritjen e lehtësive mjekësore në zonat rurale. Për më tepër, kur programet përfshijnë mjete të menaxhimit të rrezikut, këto mund të kompensojnë fermerët për humbjet e tyre.

Buxheti i ardhshëm bujqësor: Mbështetja e BE për fermerët dhe zonat rurale ende luan një rol të madh në buxhetin e BE-së, me pagesa të drejtpërdrejta për fermerët që përfaqësojnë pjesën më të madhe të shpenzimeve totale të Politikës së Përbashkët Bujqësore. Pagesa të tilla ndihmojnë për ta bërë bujqësinë më fitimprurëse, por ato gjithashtu mund të funksionojnë si një rrjet sigurie në rastet e humbjes së të ardhurave bujqësore në periudha të vështira. Natyra e tyre me bazë hektari i drejton ato drejt llojeve të caktuara të fermës. Propozimet në diskutim për buxhetin e BE-së pas vitit 2020 dhe Politikës së Përbashkët Bujqësore parashikojnë një ulje të fondeve bujqësore për periudhën 2021-2027. Nëse burimet ridrejtohen për shkak të krizës aktuale, ruajtja e një buxheti të përshtatshëm të Politikës së Përbashkët Bujqësore pas vitit 2020 që i jep vëmendje të plotë rolit kryesor të politikës bujqësore do të jetë jashtëzakonisht sfiduese.

Tregtia: Roli i tregtisë në sistemin ushqimor të BE shkon përtej shkëmbimeve të ushqimit dhe pijeve, për të përfshirë tregtinë e inputeve bujqësore, materialeve të paketimit, makinerive dhe çdo pajisjeje që kontribuon në sigurinë e ushqimit. Meqenëse siguria ushqimore nuk është e arritshme në nivelin lokal, dhe vetë-mjaftueshmëria nuk mund të funksionojë kudo, BE mund të veprojë për të parandaluar masat kufizuese të miratuara për të mbrojtur shëndetin nga kufizimi i tregtisë në tregun e brendshëm, duke ndaluar edhe praktikat e padrejta të tregtisë. Për më tepër, BE mund të veprojë në nivelin global për të favorizuar shkëmbimet, përmes bisedimeve bilaterale me partnerët tregtarë (për shembull në lidhje me tarifat doganore të SH.B.A.-së për eksportet e BE-së) dhe promovimin e produkteve të BE-së në treg. Në anën mbrojtëse, ka thirrje për të rishikuar rregullat për kuotat e importit të BE nga vendet e treta, dhe për të lënë mënjanë negociatat tregtare të ndjeshme për bujqësinë.

Burimi: https://epthinktank.eu/2020/04/29/coronavirus-crisis-support-for-eu-farmers/

Leave a Reply